Khuyến khích phát triển du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp – Hướng đi bền vững cho kinh tế địa phương

17:12 13/03/2026

(VINEN) - Trong bối cảnh phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững và đa giá trị, mô hình du lịch cộng đồng gắn với sản xuất nông nghiệp và du lịch sinh thái đang trở thành xu hướng được nhiều địa phương quan tâm. Việc khuyến khích các hộ nông dân tham gia phát triển du lịch cộng đồng không chỉ góp phần gia tăng thu nhập mà còn tạo động lực bảo tồn văn hóa bản địa, cảnh quan thiên nhiên và phát triển kinh tế địa phương theo hướng bền vững.

Thực tế cho thấy, nông thôn Việt Nam sở hữu nhiều tiềm năng để phát triển loại hình du lịch này. Những vùng trồng cây ăn quả, làng nghề truyền thống, bản làng dân tộc hay các khu vực có cảnh quan sinh thái đặc trưng đều có thể trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách. Khi được tổ chức bài bản, du lịch cộng đồng không chỉ là hoạt động tham quan đơn thuần mà còn trở thành trải nghiệm văn hóa – nông nghiệp đặc sắc, giúp du khách hiểu hơn về đời sống người dân địa phương.
Để khai thác hiệu quả tiềm năng đó, chính quyền địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng, hỗ trợ và tạo cơ chế khuyến khích các hộ nông dân tham gia phát triển mô hình du lịch cộng đồng. Các chính sách hỗ trợ có thể bao gồm đào tạo kỹ năng làm du lịch, hỗ trợ xây dựng sản phẩm đặc trưng, phát triển hạ tầng giao thông, truyền thông quảng bá điểm đến và kết nối với các doanh nghiệp lữ hành. Đồng thời, việc tổ chức theo mô hình hợp tác xã hoặc tổ hợp tác sẽ giúp các hộ dân liên kết với nhau, tạo thành chuỗi giá trị dịch vụ du lịch đồng bộ và chuyên nghiệp hơn.
Một trong những mô hình tiêu biểu cho hướng đi này là HTX Du lịch cộng đồng Bản Meo tại Lục Ngạn, thuộc Bắc Giang. Được hình thành từ nhu cầu phát triển kinh tế địa phương gắn với lợi thế vùng cây ăn quả, HTX Bảo Meo đã xây dựng thành công mô hình du lịch trải nghiệm nông nghiệp kết hợp sinh thái, thu hút ngày càng nhiều du khách trong và ngoài nước.
Điểm đặc sắc của mô hình này là tận dụng lợi thế vùng cây ăn quả nổi tiếng của Lục Ngạn, đặc biệt là mùa vải thiều, để xây dựng các chương trình trải nghiệm nông nghiệp. Du khách khi đến đây có thể tham quan vườn cây, trực tiếp thu hoạch nông sản, thưởng thức đặc sản địa phương, tham gia các hoạt động văn hóa truyền thống và trải nghiệm đời sống của người dân bản địa. Bên cạnh đó, HTX còn phát triển các dịch vụ lưu trú homestay, ẩm thực vùng miền và các tour sinh thái khám phá cảnh quan hồ, đồi và vườn cây đặc trưng của địa phương.
Không chỉ mang lại nguồn thu nhập mới cho các hộ gia đình, mô hình HTX Du lịch cộng đồng Bản Meo còn góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương. Thông qua hoạt động du lịch, sản phẩm nông nghiệp không chỉ được tiêu thụ tại chỗ mà còn được quảng bá rộng rãi đến du khách, từ đó mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị thương hiệu nông sản của địa phương.
Bên cạnh hiệu quả kinh tế, mô hình này còn góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của cộng đồng. Khi người dân trở thành chủ thể của hoạt động du lịch, họ có trách nhiệm gìn giữ cảnh quan, bảo tồn phong tục tập quán và xây dựng hình ảnh điểm đến thân thiện, bền vững.
Từ thực tiễn thành công của HTX Du lịch cộng đồng Bản Meo, có thể thấy rằng việc khuyến khích các hộ nông dân tham gia phát triển du lịch cộng đồng là hướng đi phù hợp trong phát triển kinh tế nông thôn hiện nay. Nếu được định hướng và hỗ trợ đúng cách, mô hình này không chỉ tạo ra cơ hội khởi nghiệp cho người dân nông thôn mà còn góp phần xây dựng nền kinh tế nông nghiệp đa giá trị, gắn sản xuất nông nghiệp với dịch vụ và trải nghiệm du lịch.
Trong thời gian tới, việc nhân rộng các mô hình tương tự tại nhiều địa phương sẽ góp phần hình thành mạng lưới du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp và sinh thái trên cả nước, mở ra nhiều cơ hội phát triển cho khu vực nông thôn và thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp địa phương ngày càng phát triển mạnh mẽ.