Mường Cốc - Giữ hồn quê khởi nghiệp từ giá trị bản địa

(VINEN) - Giữa nhịp sống hiện đại, nơi những đô thị không ngừng mở rộng và con người ngày càng khát khao tìm về những giá trị nguyên bản, Mường Cốc, xã Mỹ Đức, Hà Nội đang mở ra một hướng đi đáng chú ý cho du lịch cộng đồng. Đó không phải là câu chuyện của những công trình đồ sộ hay những dịch vụ xa hoa, mà là hành trình biến văn hóa, ký ức và tình người thành tài sản để phát triển kinh tế bền vững.
Trong nhiều năm nghiên cứu về du lịch cộng đồng, tôi luôn tin rằng, một điểm đến chỉ thực sự có sức sống khi người dân địa phương trở thành chủ thể của câu chuyện. Mường Cốc là một minh chứng rõ nét cho điều đó. Nơi đây không bán những sản phẩm du lịch đơn thuần, mà trao cho du khách cơ hội được sống trong không gian của một làng quê Bắc Bộ, được lắng nghe những câu chuyện được kể bằng chính trái tim của những người đã gắn bó cả cuộc đời với mảnh đất này.
Một trong những nhân vật để lại nhiều ấn tượng nhất là bác Nguyễn Quốc Huấn. Ngôi nhà của bác không phải là một bảo tàng, cũng không phải một điểm tham quan được đầu tư cầu kỳ. Đó là một ngôi nhà cũ, nơi từng viên gạch, mái ngói, hiên nhà và khoảng sân đều lưu giữ ký ức của nhiều thế hệ. Bác thường mỉm cười nói với khách: "Nhà tôi chẳng có gì ngoài... ký ức." Chính câu nói giản dị ấy lại mở đầu cho một hành trình trải nghiệm đặc biệt.
Ngồi dưới hiên nhà, thưởng thức chén trà xanh thơm mộc, nghe tiếng chim, tiếng gió và câu chuyện về những mùa lúa, về dòng sông Đáy hiền hòa, về nếp sống nghĩa tình của người dân quê... du khách dường như quên đi nhịp sống vội vã của phố thị. Những giá trị tưởng chừng bình thường ấy lại trở thành điều mà rất nhiều người đang kiếm tìm.
Điều đáng quý là bác Huấn không kể chuyện như một hướng dẫn viên du lịch. Bác kể bằng ký ức, bằng trải nghiệm và bằng tình yêu dành cho quê hương. Mỗi câu chuyện đều giúp người nghe hiểu rằng, gìn giữ một ngôi nhà cổ, một hàng rào mồng tơi hay một nếp sinh hoạt truyền thống cũng chính là gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Trong phát triển du lịch cộng đồng, yếu tố quan trọng nhất không phải là vốn đầu tư mà là vốn văn hóa và vốn xã hội. Mường Cốc đang sở hữu cả hai nguồn lực quý giá ấy. Người dân nơi đây hiểu rằng làm du lịch không có nghĩa là đánh mất bản sắc để chạy theo thương mại, mà là biết kể câu chuyện của quê hương theo cách chân thực nhất. Đó cũng là xu hướng của du lịch bền vững trên thế giới. Du khách hiện đại không còn chỉ muốn ngắm cảnh hay chụp ảnh "check-in". Họ mong muốn được trải nghiệm, được kết nối với cộng đồng địa phương, được hiểu về lịch sử, văn hóa và con người của vùng đất mình đặt chân đến.
Ở Mường Cốc, mỗi người dân đều có thể trở thành một "đại sứ văn hóa". Mỗi ngôi nhà, mỗi khu vườn, mỗi món ăn dân dã hay mỗi câu chuyện về làng quê đều có thể trở thành một sản phẩm du lịch độc đáo nếu được gìn giữ và kể đúng cách.
Đây chính là mô hình khởi nghiệp từ tài nguyên bản địa – xu hướng đang được nhiều quốc gia phát triển thành công. Không cần những khoản đầu tư khổng lồ, điều cần nhất là sự đồng lòng của cộng đồng, tư duy làm du lịch chuyên nghiệp và tình yêu với những giá trị truyền thống.
Điều đáng mừng là những người như bác Nguyễn Quốc Huấn đang truyền cảm hứng cho nhiều hộ gia đình tại Mường Cốc cùng tham gia phát triển du lịch cộng đồng. Họ mở cánh cổng nhà mình, đón khách như đón người thân trở về, giới thiệu những món ăn quê, những phong tục tập quán, những nghề truyền thống và lối sống nghĩa tình của người dân Mỹ Đức. Đó không chỉ là hoạt động kinh doanh mà còn là cách bảo tồn di sản văn hóa sống. Khi người dân có thêm thu nhập từ chính những giá trị truyền thống, họ sẽ càng có động lực gìn giữ những ngôi nhà cũ, những nét sinh hoạt văn hóa và cảnh quan làng quê cho thế hệ mai sau.
Trong bối cảnh Hà Nội đang phát triển mạnh các sản phẩm du lịch nông thôn và du lịch trải nghiệm, Mường Cốc có nhiều tiềm năng để trở thành một điểm sáng của du lịch cộng đồng vùng ngoại thành. Điều cần thiết là tiếp tục đầu tư vào đào tạo kỹ năng làm du lịch cho người dân, xây dựng thương hiệu điểm đến, phát triển các sản phẩm đặc trưng và tăng cường truyền thông số để đưa hình ảnh Mường Cốc đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước. Có những chuyến đi để ngắm cảnh. Có những chuyến đi để nghỉ ngơi. Nhưng cũng có những chuyến đi giúp con người tìm lại chính mình.
Mường Cốc mang đến điều đó. Không ồn ào, không phô trương, nơi đây chạm đến trái tim du khách bằng sự chân thành, bằng những câu chuyện đời thường và bằng tinh thần gìn giữ "hồn quê" của những con người bình dị. Có lẽ, giá trị lớn nhất mà Mường Cốc đang tạo dựng không chỉ là một điểm đến du lịch, mà còn là một mô hình khởi nghiệp từ văn hóa bản địa – nơi mỗi ký ức được gìn giữ đều có thể trở thành nguồn lực phát triển, mỗi ngôi nhà cổ đều có thể kể một câu chuyện, và mỗi người dân đều là người gìn giữ hồn cốt quê hương cho hôm nay và mai sau.

Hoàng Khánh An - Hoang Trung Anh