Xây dựng cơ sở dữ liệu hệ sinh thái khởi nghiệp: Từ bài toán hạ tầng đến mô hình kinh tế dữ liệu

(VINEN) - Trong kỷ nguyên số, dữ liệu không chỉ dừng lại ở vai trò lưu trữ hay phục vụ báo cáo quản lý, mà đã trở thành nguồn tài nguyên chiến lược và là tư liệu sản xuất cốt lõi. Tại Hà Nội chiều ngày 24/7 Diễn đàn thảo luận về phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, các chuyên gia khẳng định: Để hệ sinh thái phát triển bền vững, việc xây dựng cơ sở dữ liệu theo tiêu chuẩn "Đúng - Đủ - Sạch - Sống" gắn liền với tư duy Kinh tế dữ liệu (Data Economy) chính là bước đi mang tính bước ngoặt.

Lấp khoảng trống dữ liệu trong hệ sinh thái khởi nghiệp

Với mục tiêu hình thành hệ thống dữ liệu đồng bộ trên phạm vi cả nước, Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ KH&CN) đã tổ chức hội thảo “Xây dựng Cơ sở dữ liệu gắn với bộ chỉ số đo lường hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo địa phương”. Sự kiện hướng tới việc tạo dựng nền tảng chuẩn hóa giúp đánh giá chính xác và định hướng phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tại các vùng, miền.
Thực tế hiện nay cho thấy, dù hệ thống thống kê quốc gia đã cung cấp một lượng thông tin cơ bản, nhưng những dữ liệu "xương sống" của hệ sinh thái khởi nghiệp vẫn rơi vào tình trạng phân tán hoặc thiếu hụt. Các thông tin quan trọng như bức tranh dòng vốn đầu tư, quy mô và số lượng các thương vụ rót vốn, hay sự đánh giá thực chất từ chính các startup vẫn chưa được đo lường một cách đầy đủ và hệ thống.

Ông Hoàng Ngọc Nhân, Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ phát biểu tại Hội thảo.

Sự thiếu hụt này tạo ra rào cản lớn cho việc hoạch định chính sách cũng như khẩu vị đầu tư. Do đó, các chuyên gia nhất trí rằng việc chuẩn hóa nguồn dữ liệu, tích hợp sâu các chỉ số về đổi mới công nghệ, đồng thời nâng cao năng lực phân tích dữ liệu ở cấp địa phương là điều kiện tiên quyết. Chỉ khi có một nền tảng dữ liệu chuẩn xác, các công cụ đo lường và đánh giá sức khỏe của hệ sinh thái mới thực sự phát huy hiệu quả.

Kinh tế dữ liệu và mô hình "Ngân hàng dữ liệu": Cơ chế tự làm giàu tài sản số
Một góc nhìn mới mang tính đột phá được đưa ra tại hội thảo là việc coi dữ liệu khởi nghiệp như một loại tài sản kinh tế có khả năng thương mại hóa. Thay vì cách làm truyền thống thu thập dữ liệu rồi "đóng băng" trong các kho lưu trữ mô hình Kinh tế dữ liệu hướng tới việc tạo ra chuỗi giá trị từ dữ liệu. Dữ liệu sau khi thu thập sẽ được kết nối, phân tích và khai thác thông qua trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các công nghệ số hiện đại để tạo ra các sản phẩm, dịch vụ tri thức mang lại giá trị gia tăng. 

Hội thảo “Xây dựng Cơ sở dữ liệu gắn với bộ chỉ số đo lường hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo địa phương”

Trọng tâm của chuỗi giá trị này là mô hình "Ngân hàng dữ liệu" (Data Bank). Đóng vai trò như một trung tâm luân chuyển và kết nối, Ngân hàng dữ liệu hỗ trợ biến dữ liệu thô thành các thông tin có giá trị thương mại cao. Nhờ cơ chế vận hành theo dòng chảy kinh tế, nguồn thu từ việc khai thác dữ liệu sẽ quay trở lại tái đầu tư cho việc thu thập và làm sạch, tạo nên một vòng tuần hoàn liên tục giúp cơ sở dữ liệu tự làm giàu và duy trì tính "sống" một cách bền vững.

Tech Station: "Điểm chạm" đổi mới sáng tạo ở cấp cơ sở
Bên cạnh hạ tầng dữ liệu số, các diễn giả đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của hạ tầng triển khai thực địa thông qua đề xuất xây dựng mạng lưới Tech Station  các tổ hợp đổi mới sáng tạo và hỗ trợ công nghệ được cắm sâu xuống tận cấp phường, xã.
Về bản chất, Tech Station được thiết kế dựa trên lý thuyết tăng trưởng nội sinh, lấy con người, tri thức và công nghệ làm động lực trung tâm. Mô hình này vận hành dựa trên ba trụ cột cốt lõi: phát triển nguồn nhân lực công nghệ tại chỗ, thúc đẩy chuyển giao ứng dụng và nâng cao năng lực hấp thụ tri thức của cộng đồng địa phương.

 
Tọa đàm "Đại lộ số - Hạ tầng cho nền kinh tế dữ liệu và vai trò của hệ thống doanh nghiệp công nghệ" trong khuôn khổ Hội thảo

Trong thực tiễn, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh hay các nhóm khởi nghiệp trẻ tại địa phương thường gặp rào cản lớn về nguồn lực khi muốn chuyển đổi số. Tech Station chính là "điểm chạm" trực tiếp biến các chủ trương, chính sách vĩ mô thành giải pháp kỹ thuật cụ thể. Đây không chỉ là nơi hỗ trợ kỹ thuật đơn thuần, mà còn đóng vai trò là "hạ tầng mềm", kết nối tri thức từ các viện, trường, trung tâm nghiên cứu với bài toán kinh tế - xã hội thực tế tại từng địa phương.

Việc kết hợp đồng bộ giữa hạ tầng dữ liệu số (Ngân hàng dữ liệu) và hạ tầng triển khai thực địa (Mạng lưới Tech Station) hứa hẹn tạo nên một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh. Đây được xem là động lực quan trọng giúp các địa phương từng bước chuyển dịch mô hình phát triển từ chiều rộng sang chiều sâu, gia tăng năng suất lao động và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.

Việc chuyển đổi tư duy từ "quản lý dữ liệu" sang "kinh tế dữ liệu" không chỉ giúp giải quyết bài toán thiếu hụt thông tin của hệ sinh thái khởi nghiệp, mà còn mở ra không gian phát triển mới cho các mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ và tri thức tại Việt Nam.

Hoàng Tâm