Số hóa và đổi mới sáng tạo: "Chìa khóa" mở không gian bứt phá cho làng nghề truyền thống

(VINEN) - Trong bối cảnh chuyển dịch kinh tế mạnh mẽ, việc thương mại hóa các sản phẩm thủ công truyền thống không còn dừng lại ở phương thức tiêu thụ nội địa hay bán hàng trực tiếp đơn thuần. Sự kết hợp giữa tinh hoa mỹ nghệ, công nghệ số và mô hình kinh doanh du lịch nông thôn đang mở ra một hệ sinh thái khởi nghiệp đầy tiềm năng cho các làng nghề Việt Nam. Chuỗi sự kiện Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22, Tuần lễ kết nối du lịch nông nghiệp và Lễ trao giải Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2026 chính là bệ phóng chiến lược cho bước chuyển mình quan trọng này.

Trung tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp được Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao chủ trì, phối hợp cùng các đơn vị tổ chức chuỗi sự kiện. Ảnh: Phương Linh

​Chuyển đổi số và mô hình thương mại tích hợp: Động lực mới cho thương hiệu Việt
​Sáng ngày 30/9, Trung tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã chính thức thông tin về chuỗi sự kiện tầm vóc quốc gia sẽ diễn ra từ ngày 8/10 đến ngày 12/10/2026. Với quy mô gần 100 gian hàng cùng khu triển lãm chung rộng 120m², sự kiện quy tụ hơn 50 đơn vị đại diện cho các chủ thể sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp khởi nghiệp từ 18 tỉnh, thành phố trên cả nước, từ miền núi phía Bắc đến đồng bằng sông Cửu Long.

Theo Ban Tổ chức, Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 sẽ diễn ra từ ngày 8 đến ngày 12/10 trong khung giờ từ 8h30 đến 21h00, quy tụ gần 100 gian hàng từ khắp các vùng miền. Ảnh: L.H

​Điểm đột phá chiến lược của chuỗi sự kiện năm nay nằm ở tư duy tích hợp công nghệ vào bài toán thương mại hóa sản phẩm làng nghề. Thay vì phương thức quảng bá truyền thống, Ban Tổ chức đẩy mạnh lộ trình chuyển đổi số nông thôn bằng cách thiết lập không gian giao thương đa kênh. Lần đầu tiên, các cơ sở sản xuất và hợp tác xã làng nghề được kết nối trực tiếp với hệ thống phân phối hiện đại, chuỗi siêu thị và các nền tảng thương mại điện tử lớn.

Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp Nguyễn Minh Tiến phát biểu tại chương trình. Ảnh: L.H

​Nhằm tối ưu hóa trải nghiệm người tiêu dùng và mở rộng thị trường, hoạt động livestream bán hàng trên TikTok Shop sẽ được vận hành liên tục ngay tại hội chợ. Đi kèm với đó là ứng dụng mã QR phục vụ truy xuất nguồn gốc minh bạch, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, khẳng định uy tín chất lượng của các sản phẩm OCOP và thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu.
 
​Khai thác giá trị trải nghiệm: Đổi mới sáng tạo trong du lịch nông nghiệp, nông thôn
​Không dừng lại ở việc tiêu thụ sản phẩm, xu hướng khởi nghiệp bền vững hiện nay đòi hỏi các làng nghề phải khai thác giá trị gia tăng từ mô hình trải nghiệm và du lịch sinh thái.
 
Tuần lễ quảng bá, kết nối du lịch nông nghiệp, nông thôn diễn ra song song tại không gian ngoài trời là minh chứng rõ nét cho định hướng này.
​Không gian trưng bày được thiết kế ấn tượng, tái hiện đặc trưng văn hóa ba miền với nguyên liệu thân thiện với môi trường, gửi đi thông điệp mạnh mẽ về du lịch xanh: miền Bắc đậm chất Việt Bắc với nhà sàn và cối xay nước; miền Trung trầm lắng với nón Huế và phố cổ Hội An; miền Nam phóng khoáng với cảnh quan sông nước và thuyền hoa.

Các sản phẩm đặc sắc dự kiến trưng bày tại Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22. Ảnh: Phương Linh

 Thực tế cho thấy, nhiều mô hình khởi nghiệp du lịch nông thôn đã gặt hái thành công lớn nhờ kết hợp tri thức bản địa với tư duy quản trị hiện đại. Tiêu biểu có thể kể đến các mô hình OCOP 5 sao như Du lịch văn hóa dân tộc Tày Bản làng Thái Hải (Thái Nguyên), Ecohost Hải Hậu (Ninh Bình); các hợp tác xã làng nghề truyền thống như Lụa đũi Nam Cao (Hưng Yên), Sinh Dược (Ninh Bình), Làng mộc Kim Bồng (Đà Nẵng); hay các mô hình tuần hoàn, bảo tồn như Nông trại Tam nông (TP.HCM), Hệ sinh thái Suối Giàng (Lào Cai), Hà Nội Xanh và Vườn quốc gia Cúc Phương. Đây chính là những bài học thực tiễn vô giá cho cộng đồng doanh chủ trẻ muốn dấn thân vào lĩnh vực nông nghiệp kết hợp du lịch.
 
​Khơi dậy sức sáng tạo và tinh thần khởi nghiệp xuyên thế hệ
​Một điểm nhấn quan trọng thu hút sự chú ý của cộng đồng đổi mới sáng tạo là Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa nghề Việt sáng tạo, nâng tầm giá trị và hội nhập.” Bước sang năm thứ 6 tổ chức, hội thi tiếp tục là bệ phóng khuyến khích tư duy thiết kế mới, kết nối sản phẩm thủ công với thị trường xuất khẩu và chuỗi giá trị du lịch.

Năm nay, Ban Tổ chức ghi nhận kỷ lục với 453 sản phẩm dự thi từ 256 tác giả và nhóm tác giả thuộc 5 nhóm ngành hàng chính: gốm sứ - thủy tinh; dệt - thêu - đan - móc; mây - tre - lá; đá - gỗ - sơn mài - khảm trai và các sản phẩm sáng tạo khác.

Chuỗi sự kiện Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 năm 2026, Tuần lễ kết nối du lịch nông nghiệp, nông thôn và Lễ trao giải Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam chính thức chuẩn bị khởi công tổ chức. Ảnh: L.H

 ​Đặc biệt, hội thi ghi nhận bức tranh giao thoa thế hệ đầy cảm hứng: từ nghệ nhân cao tuổi nhất (81 tuổi, Hải Phòng) với kỹ nghệ thêu dệt tinh xảo, cho đến tác giả nhỏ tuổi nhất (11 tuổi, Hà Nội) với sản phẩm tranh sơn dầu. Sự xuất hiện của các tài năng trẻ, cùng việc ứng dụng linh hoạt các công cụ công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) vào quá trình sáng tác và thiết kế mẫu mã, đã chứng minh rằng: tinh hoa truyền thống hoàn toàn có thể sống khỏe, phát triển mạnh mẽ khi được thắp sáng bởi tư duy đổi mới của thời đại số.
 
​Chuỗi sự kiện lần này không chỉ tôn vinh bàn tay vàng của các nghệ nhân, mà còn mở ra tầm nhìn mới cho cộng đồng khởi nghiệp: đưa di sản văn hóa thành tài sản kinh tế, đưa sản phẩm làng nghề Việt Nam vươn xa bằng công nghệ và tinh thần sáng tạo không ngừng.
 
 

Hoàng Tâm