Xây dựng Luật Bản quyền tác giả độc lập: Đột phá thể chế để bảo vệ giá trị sáng tạo Việt

(VINEN) - Sáng ngày 15/10/2026, tại Hà Nội, Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả đã tổ chức Hội nghị Tổng kết việc thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Sự kiện là dấu mốc quan trọng nhằm đánh giá thực trạng pháp lý, tháo gỡ điểm nghẽn và đặt nền móng cho việc xây dựng Luật Bản quyền tác giả độc lập, đáp ứng yêu cầu phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên số. 

Quang cảnh Hội nghị Tổng kết thi hành pháp luật về quyền tác giả và quyền liên quan tại Hà Nội. (Ảnh: BTC)

​Đánh giá toàn diện sau hơn 20 năm triển khai pháp luật bản quyền
​Hội nghị quy tụ đông đảo đại diện lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL), các bộ, ngành liên quan, các cơ quan quản lý - thực thi pháp luật địa phương, đại diện các hội, hiệp hội, tổ chức quản lý tập thể quyền, các đơn vị khai thác, sử dụng cùng đông đảo đại biểu và cơ quan truyền thông báo chí.
 
​Phát biểu tại hội nghị, đại diện cơ quan quản lý nhấn mạnh: Luật Sở hữu trí tuệ được Quốc hội thông qua từ năm 2005, qua hơn 20 năm triển khai với 5 lần sửa đổi, bổ sung (gần đây nhất là vào năm 2025) đã tạo dựng hành lang pháp lý vững chắc. Hệ thống này không chỉ hỗ trợ các tổ chức, cá nhân sáng tạo, khai thác và bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan mà còn đáp ứng các chuẩn mực quốc tế khắt khe như Công ước Berne, Hiệp định TRIPS, cũng như các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (CPTPP, EVFTA).
 
​Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số và thị trường sáng tạo, việc đánh giá toàn diện, khách quan tình hình thi hành pháp luật là yêu cầu cấp thiết để nhận diện rõ các vướng mắc, khoảng trống pháp lý, từ đó tìm ra nguyên nhân và giải pháp khắc phục.
 
​Định hướng chiến lược hướng tới Luật Bản quyền tác giả độc lập
​Bắt nhịp với định hướng phát triển mới, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã đặt ra nhiệm vụ trọng tâm: Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực và kiến tạo môi trường phát triển văn hóa lành mạnh. Trong đó, định hướng xây dựng Luật Bản quyền tác giả độc lập được xem là giải pháp then chốt để thích ứng với chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
 Ông Hồ An Phong – Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch – phát biểu tại Hội nghị Tổng kết việc thi hành Luật Sở hữu trí tuệ. (Ảnh: BTC)
 
​Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, ông Hồ An Phong – Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện thể chế bản quyền trong giai đoạn hiện nay. Nhìn ra thế giới, theo số liệu từ Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), hiện có tới 177/195 quốc gia đã ban hành luật riêng, chuyên ngành để điều chỉnh lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan.
 
Đáng chú ý, đây đều là các quốc gia đối tác kinh tế, thương mại tự do chủ chốt của Việt Nam như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia…
​Do đó, việc nghiên cứu, đề xuất Dự án Luật Bản quyền tác giả độc lập tại Việt Nam không chỉ tiệm cận với thông lệ quốc tế mà còn là cơ sở thực tiễn hết sức quan trọng để bảo vệ thành quả sáng tạo của các doanh nghiệp và chủ thể quyền.
 
Bệ phóng cho thị trường bản quyền chuyên nghiệp và khởi nghiệp sáng tạo

​Hội nghị tổng kết lần này là bước đi chiến lược nhằm lắng nghe, tiếp thu đa chiều ý kiến từ các cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo. Việc "siết" quản lý và nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan không đơn thuần là công cụ quản lý nhà nước, mà chính là động lực kích hoạt tăng trưởng "hai con số" cho các ngành công nghiệp văn hóa.
 
Bà Phạm Thị Kim Oanh – Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả – trình bày Báo cáo tổng kết việc thi hành pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan tại Hội nghị. (Ảnh: BTC)

Xây dựng một thị trường bản quyền chuyên nghiệp, minh bạch và an toàn sẽ là nền tảng vững chắc để:
​Khuyến khích đầu tư: Bảo vệ tối đa quyền lợi của nhà đầu tư, tổ chức, cá nhân trong việc khai thác thương mại các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật, phần mềm và nội dung số.

Kích hoạt tinh thần khởi nghiệp sáng tạo: Tạo tâm lý yên tâm cho các tác giả, startup công nghệ và nhà sáng tạo nội dung tự tin ra mắt các sản phẩm mới mà không lo ngại nguy cơ xâm phạm bản quyền.
Đại biểu các bộ, ngành và tổ chức tham dự Hội nghị Tổng kết thi hành pháp luật về quyền tác giả. (Ảnh: BTC)
​Thúc đẩy hội nhập quốc tế: Nâng cao uy tín quốc gia, thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài vào thị trường công nghiệp văn hóa đầy tiềm năng của Việt Nam.
​Kết quả của Hội nghị sẽ là nguồn dữ liệu thực tiễn vô cùng giá trị để cơ quan quản lý hoàn thiện hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền xem xét xây dựng Luật Bản quyền tác giả độc lập trong thời gian tới, góp phần kiến tạo môi trường kinh doanh lành mạnh cho cộng đồng doanh nghiệp sáng tạo Việt Nam.
 
 
Thanh Tâm