Chuyển hướng đào tạo truyền thông sáng tạo: Đưa AI vào giảng đường, thắt chặt liên kết doanh nghiệp

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ngành truyền thông, quảng cáo và quan hệ công chúng đứng trước một cuộc tái thiết diện rộng. Trong bối cảnh công nghệ có thể tạo ra văn bản, hình ảnh hay video chỉ trong vài giây, ranh giới giữa một sản phẩm truyền thông công nghiệp và một tác phẩm mang giá trị chân thực nằm ở chính năng lực tư duy và bản sắc của con người.

​Nhằm tìm kiếm lời giải toàn diện cho bài toán nhân lực truyền thông trong thời đại số, ngày 29/10, Khoa Quan hệ công chúng và Quảng cáo thuộc Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã tổ chức Hội thảo khoa học “Đào tạo truyền thông sáng tạo trong kỷ nguyên AI”. Đây là sự kiện trọng tâm nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 20 năm thành lập Khoa (2006–2026), đồng thời đánh dấu mốc quan trọng khi nhà trường chính thức ra mắt chương trình chuyên ngành “Truyền thông sáng tạo và Quảng cáo” cùng chương trình Cử nhân quốc tế nhượng quyền từ Đại học Middlesex (Vương quốc Anh).

​Công nghệ là công cụ, con người là trung tâm giá trị
​Phát biểu mở đầu hội thảo, PGS.TS Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền khẳng định, trải qua hai thập kỷ tiên phong đào tạo quan hệ công chúng và quảng cáo ở cả ba bậc đại học, thạc sĩ và tiến sĩ, Học viện luôn nhìn nhận công nghệ như một đòn bẩy để tối ưu hóa hiệu suất. Tuy nhiên, AI không thể thay thế con người trong việc định hình mục tiêu, thổi hồn và xác lập giá trị cốt lõi cho từng sản phẩm truyền thông.

GS.TS Tạ Ngọc Tấn chia sẻ góc nhìn về định hướng đào tạo truyền thông thời đại mới. (Ảnh: Học viện Báo chí và Tuyên truyền)

​Đồng quan điểm trên góc độ lý luận và thực tiễn, GS.TS Tạ Ngọc Tấn, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, cốt lõi của giáo dục trong thời đại mới là đào tạo ra những giá trị chưa từng có sẵn. Ông đánh giá cao định hướng đào tạo lấy con người làm trung tâm, gắn kết chặt chẽ tri thức học thuật với hơi thở thực tiễn của thị trường.

​Khảo sát thực tế từ 434 sinh viên do Khoa thực hiện đã chỉ ra một sự tương thích đáng chú ý: 67,5% sinh viên quan tâm đến vị trí Sáng tạo nội dung (Content/Creative) và 59,7% tự tin nhất ở kỹ năng sáng tạo ý tưởng. Điểm giao thoa giữa mong muốn và năng lực tự tin của lực lượng lao động trẻ chính là yếu tố "sáng tạo".

TS. Nguyễn Thị Minh Hiền chia sẻ về định hướng đào tạo nhân lực truyền thông làm chủ công nghệ AI. (Ảnh: Học viện Báo chí và Tuyên truyền)

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Thị Minh Hiền, Trưởng Khoa Quan hệ công chúng và Quảng cáo thẳng thắn nhìn nhận, AI lại đang tác động mạnh mẽ nhất vào chính vùng không gian sáng tạo này. Khi các công cụ AI có thể tự động hóa hầu hết các thao tác kỹ thuật, giá trị của người làm nghề không còn đo đếm bằng tốc độ hay số lượng sản xuất, mà nằm ở năng lực "kiến tạo ý nghĩa". Do đó, việc làm chủ AI thay vì để AI thay thế đã trở thành một yêu cầu sinh tồn khắt khe với nguồn nhân lực trẻ.

​Để hiện thực hóa mục tiêu này, chương trình đào tạo chuyên ngành “Truyền thông sáng tạo và Quảng cáo” vừa ra mắt đã tích hợp nhiều học phần mang tính chiến lược như: Ứng dụng AI trong truyền thông sáng tạo, Tổ chức sản xuất livestream và podcast, Bản sắc nghề và khởi nghiệp truyền thông sáng tạo.

​Từ sản xuất nội dung đến kiến tạo ý nghĩa và trách nhiệm đạo đức
​Dưới góc nhìn của nhà quản trị doanh nghiệp, ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Lê Bros nhận định, AI đang bình dân hóa năng lực làm truyền thông, nhưng đồng thời cũng kéo theo nguy cơ đồng nhất hóa các sản phẩm sáng tạo.

Ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Lê Bros phát biểu tại hội thảo.

Trong bối cảnh đó, thị trường không thiếu những bài viết trôi chảy hay hình ảnh đẹp mắt do máy tính khởi tạo, mà cực kỳ khát những ý tưởng đột phá, những góc nhìn sâu sắc và các câu chuyện chạm tới trải nghiệm sống thực tế của con người. Trọng tâm của ngành truyền thông, vì vậy, đang dịch chuyển mạnh mẽ từ "sản xuất nội dung" sang "kiến tạo ý nghĩa".

Ông Nguyễn Đức Lam, Cố vấn chính sách, Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông (IPS).

​Bên cạnh yếu tố chuyên môn, khía cạnh đạo đức và pháp lý trong ứng dụng công nghệ cũng được đặt lên bàn nghị sự. Ông Nguyễn Đức Lam, Cố vấn chính sách thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông (IPS) khuyến nghị các cơ sở giáo dục cần sớm ban hành quy chế sử dụng AI minh bạch cho giảng viên và sinh viên, đồng thời đưa đạo đức AI trở thành một học phần bắt buộc, song hành cùng kỹ năng thực hành.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Minh Sơn và Tiến sĩ Nguyễn Thị Minh Hiền đồng chủ trì phiên tọa đàm (Ảnh: Học viện Báo chí và Tuyên truyền).

​Tại phiên tọa đàm chuyên sâu, các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp thống nhất rằng, đổi mới giáo dục truyền thông không chỉ đơn thuần là thêm thắt một vài môn học về công nghệ. Đó phải là một cuộc chuyển mình đồng bộ từ chuẩn đầu ra, phương pháp giảng dạy đến cách thức đánh giá người học, dựa trên nền tảng thắt chặt liên kết chiến lược giữa nhà trường và cộng đồng doanh nghiệp.

Các đại biểu chụp hình lưu niệm

​Dù công cụ và phương thức truyền thông có thay đổi nhanh chóng đến đâu, sứ mệnh cốt lõi là kết nối con người vẫn giữ nguyên giá trị. Đứng trước làn sóng AI, việc bồi đắp tư duy phản biện, năng lực tự học, bản sắc cá nhân và trách nhiệm xã hội cho thế hệ trẻ chính là chiếc chìa khóa vàng để lực lượng lao động truyền thông Việt Nam không chỉ thích ứng mà còn tiên phong hội nhập trên thị trường toàn cầu.

Ngọc Bích