Mô hình Hệ sinh thái Văn hóa tại Nhà hát Hồ Gươm: Bài học khởi nghiệp sáng tạo trong quản trị thiết chế văn hóa hiện đại

(VINEN) - Ngày 19/8, tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội) diễn ra buổi gặp mặt báo chí, qua đó đại diện Nhà hát chia sẻ những định hướng phát triển mô hình hoạt động theo hướng đổi mới sáng tạo, từng bước hình thành một hệ sinh thái văn hóa đa giá trị. Đây được xem là một gợi mở đáng chú ý đối với quá trình phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo tại Thủ đô.

Từ một nhà hát đến hệ sinh thái văn hóa đa giá trị

Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và kinh tế ban đêm, các thiết chế văn hóa hiện đại không chỉ đứng trước yêu cầu tổ chức những chương trình nghệ thuật chất lượng cao, mà còn phải giải bài toán về khai thác không gian, tối ưu nguồn lực, tăng tính tự chủ và tạo ra những giá trị mới cho xã hội.

Nhà hát Hồ Gươm đang từng bước tiếp cận bài toán này theo một hướng khác: không chỉ vận hành một địa điểm biểu diễn, mà kiến tạo một hệ sinh thái văn hóa, nơi nghệ thuật, công nghệ, du lịch, giáo dục, dịch vụ và các hoạt động cộng đồng có thể cùng tồn tại, tương tác và tạo ra giá trị gia tăng.

Cách tiếp cận này có nhiều điểm tương đồng với tư duy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Thay vì chỉ khai thác một sản phẩm hoặc một nguồn doanh thu truyền thống, mô hình hướng tới việc kết nối nhiều nguồn lực, nhiều đối tác và nhiều nhóm khách hàng để hình thành một chuỗi giá trị rộng hơn.

Không gian văn hóa trở thành nguồn lực cho đổi mới sáng tạo

Một trong những điểm đáng chú ý của mô hình là tư duy tối ưu hóa giá trị của không gian văn hóa.

Một thiết chế văn hóa hiện đại nếu chỉ hoạt động trong thời gian diễn ra các chương trình biểu diễn sẽ khó khai thác hết tiềm năng của cơ sở vật chất. Ngược lại, khi không gian được tổ chức linh hoạt cho nhiều hoạt động như biểu diễn nghệ thuật, giao lưu, hội thảo, giáo dục nghệ thuật, trải nghiệm văn hóa, hoạt động doanh nghiệp và các sự kiện cộng đồng, giá trị của thiết chế được mở rộng đáng kể.

Từ góc nhìn khởi nghiệp, đây chính là quá trình chuyển đổi tài sản sẵn có thành nền tảng tạo giá trị mới.

Nhà hát không chỉ bán vé xem biểu diễn mà có thể tạo ra nhiều điểm tiếp xúc với công chúng; không chỉ phục vụ khán giả nghệ thuật mà còn kết nối với doanh nghiệp, khách du lịch, các tổ chức giáo dục, cộng đồng sáng tạo và những đối tác trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa.

Lấy công chúng làm trung tâm

Một hệ sinh thái chỉ có thể phát triển bền vững khi tạo được sự tương tác liên tục với người sử dụng.

Với thiết chế văn hóa, công chúng không còn đơn thuần là người mua vé. Họ có thể trở thành người trải nghiệm, người tham gia, người sáng tạo nội dung, người lan tỏa giá trị văn hóa và thậm chí là đối tác trong quá trình hình thành sản phẩm mới.

Tư duy này đặt ra yêu cầu Nhà hát phải liên tục đổi mới cách tiếp cận công chúng, ứng dụng công nghệ, phát triển các sản phẩm và trải nghiệm phù hợp với nhiều nhóm đối tượng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Đây cũng là tinh thần cốt lõi của khởi nghiệp đổi mới sáng tạo: lấy nhu cầu thực tế của khách hàng làm điểm xuất phát, liên tục thử nghiệm, cải tiến và tạo ra giá trị mới.

Gợi mở cho phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội

Từ câu chuyện của Nhà hát Hồ Gươm có thể thấy, phát triển công nghiệp văn hóa không nhất thiết bắt đầu từ việc xây dựng thêm thật nhiều công trình mới. Quan trọng hơn là đổi mới tư duy quản trị và khai thác những thiết chế hiện có.

Một nhà hát, bảo tàng, thư viện, trung tâm văn hóa hay không gian công cộng hoàn toàn có thể trở thành một “hạ tầng sáng tạo” nếu được vận hành theo tư duy mở, kết nối được nhiều chủ thể và tạo điều kiện cho các sản phẩm văn hóa mới xuất hiện.

Đặc biệt, trong xu hướng kinh tế ban đêm, những không gian văn hóa có khả năng trở thành điểm đến trải nghiệm, góp phần hình thành các chuỗi dịch vụ liên quan đến nghệ thuật, ẩm thực, du lịch, thương mại và giải trí.

Đây chính là khu vực mà các startup trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa có thể tham gia mạnh mẽ.

Bài học khởi nghiệp từ một thiết chế văn hóa

Mô hình của Nhà hát Hồ Gươm đặt ra ít nhất ba bài học đáng chú ý đối với cộng đồng khởi nghiệp.

Thứ nhất, đổi mới sáng tạo không chỉ nằm ở công nghệ. Đổi mới mô hình quản trị, phương thức cung cấp dịch vụ và cách thức kết nối nguồn lực cũng là đổi mới sáng tạo.

Thứ hai, hệ sinh thái tạo ra giá trị lớn hơn một sản phẩm đơn lẻ. Khi nhà hát, nghệ sĩ, doanh nghiệp, startup, trường học, đơn vị du lịch và cộng đồng cùng tham gia, mỗi chủ thể có thể bổ sung giá trị cho chủ thể khác.

Thứ ba, tài sản văn hóa có thể trở thành nguồn lực kinh tế nếu được khai thác đúng cách. Giá trị kinh tế ở đây không tách rời giá trị văn hóa, mà được tạo ra trên nền tảng bảo tồn, sáng tạo và lan tỏa các giá trị văn hóa.

Hoàng Tâm