​Làng nghề Chuyên Mỹ (Hà Nội): Đánh thức di sản, kiến tạo động lực khởi nghiệp du lịch

(VINEN) - Nằm trên vùng đất trăm nghề của Thủ đô, Chuyên Mỹ sở hữu kho tàng văn hóa đặc sắc từ nghệ thuật khảm trai, sơn mài đến kiến trúc làng cổ thôn Cựu. Để biến những di sản này thành "sức mạnh kinh tế" và mở ra không gian khởi nghiệp cho cộng đồng, địa phương đang chủ động nâng cao chất lượng dịch vụ, đổi mới tư duy làm du lịch và đẩy mạnh kết nối với thị trường lữ hành.

 Từ tinh hoa trăm năm đến dư địa khởi nghiệp đổi mới
​Nhiều năm qua, bức tranh làng nghề Chuyên Mỹ được phác họa bởi những con số ấn tượng: 18/35 làng nghề được công nhận cùng 36 nghệ nhân được vinh danh qua các thời kỳ. Nhưng đằng sau các danh hiệu đó là cả một hệ sinh thái tri thức dân gian, kỹ năng chế tác bậc thầy và câu chuyện văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Đặc biệt, nghệ thuật khảm trai, sơn mài cùng không gian kiến trúc độc đáo của làng cổ thôn Cựu chính là những "mỏ vàng" chưa khai thác hết. Nếu được quy hoạch và thiết kế bài bản, nơi đây không chỉ là điểm tham quan đơn thuần mà còn trở thành không gian trải nghiệm sáng tạo, thúc đẩy làn sóng khởi nghiệp du lịch (tourism startups) ngay tại cộng đồng.

Thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế  từ việc tự tay thử sức chế tác sản phẩm, giao lưu cùng nghệ nhân đến tìm hiểu nhịp sống bản địa du khách không chỉ sẵn sàng chi trả nhiều hơn mà còn giúp làng nghề mở rộng chuỗi giá trị, giảm bớt sự phụ thuộc vào phương thức sản xuất truyền thống.
 
​Nhằm hiện thực hóa định hướng này, ngày 22/10/2026, UBND xã Chuyên Mỹ phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức Hội nghị “Nâng cấp chất lượng dịch vụ và kết nối điểm đến du lịch của xã Chuyên Mỹ với các doanh nghiệp lữ hành trên địa bàn TP. Hà Nội năm 2026”. Sự kiện được coi là cột mốc quan trọng, mở ra cơ hội hợp tác chiến lược giữa chính quyền, nghệ nhân, hộ sản xuất và cộng đồng doanh nghiệp du lịch.
 
​Đổi mới tư duy: Chuyển từ "sẵn có" sang "thị trường cần"
​Phát biểu tại hội nghị, đại diện lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội nhấn mạnh định hướng phát triển du lịch Thủ đô theo chiều sâu, lấy văn hóa, di sản, làng nghề và sức sáng tạo làm nền tảng; đồng thời coi chuyển đổi số và nâng cao chất lượng dịch vụ là chìa khóa bền vững.

Đại diện Lãnh đạo Sở Du lịch / Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội phát biểu tại sự kiện

Thực tế hiện nay cho thấy, điểm nghẽn lớn nhất của du lịch Chuyên Mỹ nằm ở sự liên kết còn rời rạc giữa người làm nghề và đơn vị lữ hành. Các giá trị di sản phong phú nhưng chưa được xâu chuộng thành các sản phẩm thương mại hoàn chỉnh.

Để giải bài toán này, Chuyên Mỹ cần một cuộc đổi mới toàn diện về tư duy vận hành:
​Chuyển từ bán cái mình có sang cung cấp cái thị trường cần: Xây dựng các hành trình du lịch có chủ đề rõ ràng, lịch trình tối ưu và dịch vụ chuyên nghiệp thay vì đón khách tự phát.

​Định hình lại vai trò các chủ thể: Chính quyền đóng vai trò kiến tạo môi trường, đầu tư hạ tầng; nghệ nhân và hợp tác xã là hạt nhân sáng tạo sản phẩm; người dân địa phương trở thành lực lượng trực tiếp tham gia chuỗi cung ứng dịch vụ (thuyết minh, hướng dẫn trải nghiệm, ẩm thực, quà tặng).
Đây chính là cơ sở vững chắc để xây dựng một hệ sinh thái khởi nghiệp du lịch cộng đồng, nơi mỗi người dân đều có thể trở thành một chủ thể kinh doanh di sản.

Doanh nghiệp lữ hành  "Thước đo" thương mại của di sản
​Trong chuỗi giá trị du lịch, doanh nghiệp lữ hành đóng vai trò là "cầu nối" đưa sản phẩm đến đúng khách hàng. Một điểm đến dù giàu tiềm năng đến đâu cũng khó thành công nếu không đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường: giao thông thuận tiện, vệ sinh môi trường, hạ tầng dịch vụ đồng bộ, thuyết minh hấp dẫn và năng lực đón tiếp đoàn lớn.

Phát biểu từ góc độ Doanh nghiệp tại sự kiện

​Do đó, việc mời các doanh nghiệp lữ hành tham gia ngay từ khâu thiết kế tour là bước đi đúng đắn. Những đóng góp thực tế từ thị trường sẽ giúp địa phương phân loại chính xác các phân khúc khách hàng  từ học sinh, sinh viên (du lịch giáo dục di sản), du khách nội địa đến dòng khách quốc tế cao cấp yêu thích thủ công mỹ nghệ.
 
​Trên cơ sở đó, Chuyên Mỹ có thể tập trung phát triển các dòng sản phẩm khởi nghiệp đặc trưng:
​Tour trải nghiệm chuyên sâu: Thực hành nghề khảm trai, sơn mài cùng nghệ nhân.
​Tour di sản - kiến trúc: Khám phá không gian văn hóa làng cổ thôn Cựu.
 ​Sản phẩm tích hợp: Kết hợp tham quan, mua sắm sản phẩm OCOP, thưởng thức ẩm thực bản địa và dịch vụ lưu trú cộng đồng.
​Khởi nghiệp từ di sản: Cần giải pháp hành động cụ thể
​Để du lịch làng nghề thực sự trở thành động lực kinh tế mới, Chuyên Mỹ cần triển khai ngay một chương trình hành động bài bản và dài hạn:
​Trước mắt: Rà soát toàn bộ các điểm đến có khả năng đón khách; chuẩn hóa công tác vệ sinh cảnh quan; xây dựng bộ thuyết minh chuẩn; tổ chức tập huấn kỹ năng phục vụ khách du lịch cho người dân và đưa vào vận hành thí điểm một số tuyến trải nghiệm tiêu biểu.
 
​Lâu dài: Khuyến khích thanh niên local, các hộ kinh doanh và hợp tác xã khởi nghiệp với các dịch vụ bổ trợ như: thiết kế quà tặng sáng tạo, dịch vụ truyền thông số, bán hàng trực tuyến (e-commerce) kết hợp du lịch trải nghiệm.

Đại diện Hiêp hội Du lịch Hà Nội phát biểu

​Sự thành công của mô hình du lịch Chuyên Mỹ sẽ không chỉ đo đếm bằng số lượng lượt khách, mà phải thể hiện qua thời gian lưu trú, mức chi tiêu trung bình, doanh thu của cộng đồng và số lượng các mô hình kinh doanh khởi nghiệp mới được hình thành.
 
​Bảo tồn di sản là gìn giữ quá khứ, nhưng phát triển du lịch làng nghề chính là đưa di sản sống động trong đời sống hiện tại và tạo sinh kế bền vững cho tương lai. Khi chính quyền kiến tạo, nghệ nhân sáng tạo, doanh nghiệp kết nối và cộng đồng chung tay, Chuyên Mỹ hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm khởi nghiệp du lịch sáng tạo giàu bản sắc của Thủ đô Hà Nội.
 
 
​TÂM AN