Chuẩn hóa nghề Creator và Livestream: Bước chuyển tất yếu của nền kinh tế sáng tạo tại Việt Nam

(VINEN) - Nhằm định hình lộ trình phát triển bền vững cho hệ sinh thái, ngày 18/9/2026, Công ty TNHH NEXLY đã phối hợp cùng Trường Cao đẳng Truyền hình (VTV College) Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức hội thảo chuyên đề “Future of Creator Economy” tại TP. Hồ Chí Minh. Sự kiện quy tụ đại diện các nền tảng công nghệ, thương hiệu, nhà sáng tạo nội dung (Creator) và các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực truyền thông số.

 Sự bùng nổ của mô hình Social Commerce và Livestream đang đưa ngành sáng tạo nội dung đứng trước bước ngoặt lớn: Chuyển dịch từ phát triển tự phát theo lưu lượng sang vận hành chuyên nghiệp, bài bản và tuân thủ chặt chẽ khuôn khổ pháp lý. ​Sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế sáng tạo (Creator Economy) đang mở ra vô vàn cơ hội kinh doanh mới tại Việt Nam. Dù vậy, thực tế này cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về tính chuyên nghiệp, kiến thức nghiệp vụ và trách nhiệm pháp lý trong các hoạt động truyền thông, thương mại trên nền tảng số.

 

​Kênh thương mại chủ lực và những khoảng trống lớn

​Tại Việt Nam, Livestream và Social Commerce đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm để trở thành một kênh phân phối chủ lực. Với hơn 5 triệu người bán hàng trực tuyến, trong đó lực lượng nòng cốt là các Creator, KOL/KOC hoạt động theo mô hình tiếp thị liên kết (Affiliate), mỗi ngày có hàng trăm nghìn phiên phát trực tiếp diễn ra. Creator từ vị trí người sản xuất nội dung đơn thuần nay đã trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi truyền thông, phân phối và bán hàng của các doanh nghiệp.

 Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của thị trường đang chạy nhanh hơn tốc độ chuẩn hóa nguồn nhân lực. Ba bất cập lớn đang trực tiếp đe dọa sự phát triển bền vững của ngành:

​Nghề phát triển tự phát: Phần lớn Creator vào nghề bằng kinh nghiệm cá nhân, thiếu khung năng lực thống nhất. Việc các thương hiệu tuyển chọn đối tác hiện vẫn dựa chủ yếu vào chỉ số hiển thị (views, tương tác) thay vì năng lực nghiệp vụ thực chất.

​Hổng kiến thức pháp lý và thuế: Hành lang pháp lý đang hoàn thiện rất nhanh. Nghị định 117/2025/NĐ-CP bắt buộc nền tảng khấu trừ và nộp thuế thay cho cá nhân kinh doanh. 

 

Trong khi đó, Luật Quảng cáo sửa đổi (có hiệu lực từ 01/01/2026) quy định rõ nghĩa vụ của người chuyển tải sản phẩm từ việc gắn nhãn quảng cáo, kiểm chứng thông tin sản phẩm đến trách nhiệm liên đới. Dù vậy, phần lớn người làm nghề vẫn chưa được trang bị đầy đủ các kiến thức này.

 

​Sức ép niềm tin: Tình trạng quảng cáo thổi phồng công dụng, thiếu kiểm chứng vẫn diễn ra, làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng, đẩy chi phí hợp tác của doanh nghiệp lên cao và ảnh hưởng trực tiếp đến những Creator làm nghề nghiêm túc.

 

​Siết chặt quản lý: Livestream đi vào khuôn khổ pháp lý từ 01/7/2026

​Yêu cầu chuẩn hóa càng trở nên cấp thiết khi Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Lần đầu tiên, livestream bán hàng được định danh là hoạt động thương mại có điều kiện.

 

​Theo luật mới, người thực hiện phiên livestream phải đáp ứng các quy định khắt khe: xác thực danh tính với nền tảng; chỉ giới thiệu sản phẩm có đầy đủ hồ sơ pháp lý và nguồn gốc xuất xứ; đảm bảo tính trung thực của thông tin; sẵn sàng dừng phát hoặc gỡ bỏ nội dung khi phát hiện vi phạm. Đặc biệt, các nền tảng có trách nhiệm lưu trữ dữ liệu hình ảnh, âm thanh của phiên phát sóng tối thiểu 01 năm để phục vụ công tác kiểm tra, xử lý vi phạm.

​Đứng trước sự thay đổi này, việc trang bị kiến thức bài bản không còn là lựa chọn mang tính tự nguyện, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để nhà sáng tạo nội dung có thể làm nghề bền vững.

 

​Bổ sung mắt xích đào tạo cho hệ sinh thái Creator Economy

​Giải quyết bài toán chuẩn hóa, tại hội thảo, VTV College và NEXLY Academy đã chính thức khai giảng Khóa 01  "Chứng chỉ Nghiệp vụ Livestream & Truyền thông trên nền tảng số". Chương trình được thiết kế bám sát các quy định mới của Luật Quảng cáo sửa đổi và Luật Thương mại điện tử 2025, trang bị cho học viên cả kỹ năng thực chiến lẫn kiến thức pháp lý, thuế chuyên sâu.

 

​Đáng chú ý, chứng chỉ sau khi hoàn thành sẽ được số hóa và tích hợp trực tiếp trên ứng dụng định danh điện tử VNeID. Đây được xem là bước tiến quan trọng giúp minh bạch hóa năng lực của người làm nghề.

 

​Bà Xuân Nhi, Founder của NEXLY chia sẻ: "NEXLY hướng tới việc kết nối các thành tố trong hệ sinh thái để thúc đẩy sự phát triển chuyên nghiệp hơn. Chúng tôi kỳ vọng sự hợp tác cùng VTV College sẽ bổ sung mắt xích Giáo dục (Education) còn thiếu nơi kinh nghiệm thực chiến được hệ thống hóa thành chương trình đào tạo chuẩn mực, được ghi nhận bởi cơ sở đào tạo uy tín thuộc Đài Truyền hình Việt Nam."

 

​Ở góc độ người làm nghề, Creator Khoaathichdi cho biết việc chuẩn hóa nghiệp vụ và sở hữu chứng chỉ tích hợp VNeID giúp các Creator an tâm hơn khi hoạt động, đồng thời tạo dựng niềm tin vững chắc với các thương hiệu đối tác.

 ​Mô hình hợp tác giữa NEXLY và VTV College không chỉ mang lại giá trị cho Creator và Thương hiệu trong việc giảm thiểu rủi ro tuân thủ, mà còn cung cấp cho thị trường một chuẩn tham chiếu nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây được kỳ vọng sẽ là nền tảng khởi đầu để xây dựng một cộng đồng sáng tạo nội dung minh bạch, chuyên nghiệp và đóng góp tích cực vào nền kinh tế số Việt Nam.

 

PV