Du lịch thông minh, tiềm năng phát triển: hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Ninh Bình

Sở hữu Quần thể danh thắng Tràng An - Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới đầu tiên của Đông Nam Á, cùng hệ thống tài nguyên thiên nhiên và văn hóa đặc sắc, Ninh Bình đang từng bước khẳng định vị thế là trung tâm du lịch của Việt Nam. Năm 2025, tỉnh đón gần 9 triệu lượt khách, doanh thu du lịch vượt 9.000 tỷ đồng, tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế địa phương. Trong bối cảnh chuyển đổi số và kinh tế sáng tạo đang trở thành xu thế toàn cầu, Viện Nghiên cứu Khởi nghiệp cho rằng du lịch không chỉ là ngành dịch vụ mũi nhọn mà còn là nền tảng để hình thành một hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo mang bản sắc riêng, góp phần đưa Ninh Bình trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo về du lịch và kinh tế di sản của Việt Nam.

Trong những năm gần đây, ngành du lịch thế giới đã có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ khai thác tài nguyên sang khai thác trải nghiệm, từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo và công nghệ số. Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thực tế ảo, blockchain và Internet vạn vật đang làm thay đổi cách du khách tìm kiếm thông tin, đặt dịch vụ, trải nghiệm điểm đến và chia sẻ hành trình. Điều này mở ra cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển những mô hình kinh doanh hoàn toàn mới trong lĩnh vực du lịch.
Đối với Ninh Bình, cơ hội ấy còn lớn hơn khi địa phương đang sở hữu những lợi thế mà không nhiều tỉnh, thành có được. Quần thể danh thắng Tràng An là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới đầu tiên của Đông Nam Á được UNESCO ghi danh, đồng thời tỉnh còn có Tam Cốc - Bích Động, Cố đô Hoa Lư, chùa Bái Đính, Vườn quốc gia Cúc Phương, Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long cùng hàng nghìn di tích lịch sử, văn hóa và lễ hội truyền thống. Đây không chỉ là nguồn tài nguyên du lịch mà còn là "mỏ dữ liệu" để hình thành các startup về công nghệ du lịch, công nghiệp văn hóa, giáo dục trải nghiệm và kinh tế sáng tạo.

Con số gần 9 triệu lượt khách mỗi năm không đơn thuần phản ánh sức hút của điểm đến mà còn cho thấy quy mô của một thị trường khởi nghiệp đầy tiềm năng. Nếu chỉ 5% lượng khách sử dụng các sản phẩm hoặc dịch vụ do startup địa phương cung cấp, quy mô thị trường đã lên tới hàng trăm nghìn khách hàng mỗi năm. Đây là nền tảng để phát triển các doanh nghiệp công nghệ trong lĩnh vực đặt vé trực tuyến, hướng dẫn viên số ứng dụng AI, bản đồ du lịch thông minh, nền tảng đặt dịch vụ địa phương, thực tế ảo tái hiện lịch sử Cố đô Hoa Lư hay các giải pháp phân tích dữ liệu hành vi khách du lịch nhằm nâng cao trải nghiệm và tối ưu hóa hoạt động quản trị điểm đến.

Không chỉ vậy, du lịch còn tạo ra cơ hội khởi nghiệp cho rất nhiều lĩnh vực liên quan. Từ các sản phẩm OCOP, quà tặng lưu niệm, thiết kế sáng tạo, truyền thông số, thương mại điện tử, logistics, thanh toán số, sản phẩm văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, cho đến các mô hình du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng, du lịch chữa lành và du lịch xanh đều có thể trở thành những doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Chính sự liên kết giữa nhiều ngành nghề khác nhau sẽ tạo nên một hệ sinh thái khởi nghiệp hoàn chỉnh thay vì những dự án đơn lẻ.

Một trong những lợi thế nổi bật của Ninh Bình là định hướng phát triển thành đô thị di sản thiên niên kỷ và thành phố sáng tạo. Đây là định hướng phù hợp với xu thế phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới, nơi giá trị văn hóa được chuyển hóa thành giá trị kinh tế thông qua công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khi các startup tham gia giải quyết những bài toán của ngành du lịch như quản lý dòng khách, bảo tồn di sản, giảm phát thải carbon, cá nhân hóa trải nghiệm hay nâng cao giá trị văn hóa bản địa, đổi mới sáng tạo sẽ trở thành công cụ giúp bảo tồn đi đôi với phát triển.

Từ góc độ phát triển hệ sinh thái, điều quan trọng không chỉ là có nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp mà còn phải hình thành được mạng lưới liên kết giữa chính quyền, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp lớn, quỹ đầu tư và cộng đồng khởi nghiệp. Những trung tâm đổi mới sáng tạo về du lịch, các chương trình ươm tạo startup, quỹ đầu tư thiên thần và các không gian sáng tạo dành cho doanh nghiệp trẻ sẽ trở thành chất xúc tác để những ý tưởng mới nhanh chóng được thương mại hóa. Đây cũng là hướng đi mà nhiều quốc gia có nền du lịch phát triển như Hàn Quốc, Singapore và Nhật Bản đang theo đuổi nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành du lịch trong kỷ nguyên số.

Có thể khẳng định rằng, tương lai của du lịch Ninh Bình không chỉ được đo bằng số lượng du khách hay doanh thu hàng năm mà còn được đánh giá bằng số lượng doanh nghiệp đổi mới sáng tạo được hình thành từ chính những giá trị của di sản. Khi công nghệ kết hợp với văn hóa, khi tinh thần khởi nghiệp đồng hành cùng chiến lược phát triển kinh tế xanh và công nghiệp văn hóa, Ninh Bình sẽ không chỉ là một điểm đến hấp dẫn mà còn trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo về du lịch của Việt Nam.

Du lịch đang mở ra một không gian phát triển mới cho hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Ninh Bình. Với lợi thế về di sản, thiên nhiên, văn hóa và định hướng phát triển bền vững, địa phương có đầy đủ điều kiện để hình thành các doanh nghiệp công nghệ du lịch, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo có khả năng cạnh tranh trong nước và quốc tế. Phát triển du lịch thông minh không chỉ góp phần gia tăng giá trị kinh tế mà còn tạo việc làm, thu hút nhân tài, bảo tồn di sản và xây dựng thương hiệu địa phương. Đây chính là con đường để Ninh Bình chuyển hóa lợi thế tài nguyên thành lợi thế cạnh tranh, đưa khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng trong giai đoạn mới.

Tài Tuệ